"ΒΟΡΕΙΟ ΑΙΓΑΙΟ ΝΗΣΙΑ
Το Βόρειο Αιγαίο, όπως άλλωστε ολόκληρο το Αιγαίο, ήδη από τη μεσολιθική εποχή έπαψε να είναι εμπόδιο και αποτέλεσε γέφυρα που ένωσε τους λαούς που κατοικούσαν στην περιοχή. Η ναυτιλία, το εμπόριο, η οικονομία, ο πολιτισμός, οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις αναπτύχθηκαν μέσα στο Αρχιπέλαγος αλλά και στην περιφέρειά του, με βάση την επικοινωνία και την επαφή των κατοίκων του, ιδιαίτερα μετά το μόνιμο εποικισμό των νησιών, την 5η χιλιετία π.Χ.
Η εκατομμυρίων ετών ζωή και η χιλιετιών ολόκληρων παρουσία των νησιών του Βόρειου Αιγαίου στα ιστορικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δρώμενα καταδεικνύεται από τα πλούσια και πολυποίκιλα μνημεία του, διάσπαρτα σε όλη την έκτασή του.
Τα παλαιοντολογικά ευρήματα αποδεικνύουν ότι τα νησιά του Βόρειου Αιγαίου ήταν κάποτε ενωμένα με τα απέναντι μικρασιατικά παράλια. Η ίδια τους η θέση, που επέτρεπε στους κατοίκους τους τον έλεγχο των θαλάσσιων δρόμων του εμπορίου της εποχής, συνέβαλε στην ανάπτυξή τους και στη δημιουργία ενός πολύ σημαντικού πολιτισμού.
Ο πολιτισμός αυτός έφτασε στο απόγειό του την τρίτη χιλιετία π.Χ.. Τα πολίσματα οικισμών, όπως της Πολιόχνης της Λήμνου, της Θερμής της Λέσβου, του Εμποριού της Χίου και του Ηραίου της Σάμου, καταδεικνύουν την άνθιση των οικισμών αυτών και τους καθιστούν σημαντικά κέντρα της εποχής.
Στα τέλη της δεύτερης π.Χ. χιλιετίας οι Ίωνες εγκαθίστανται στη Χίο και τη Σάμο, ενώ η Λέσβος αποικίζεται από τους Αχαιούς. Στα τέλη του 12ου και στις αρχές του 11ου αιώνα π.Χ., οπότε και παρουσιάζεται μεγάλη μετακίνηση πληθυσμών στον ελλαδικό χώρο, εγκαθίστανται στη Λέσβο οι Αιολείς.
Από τον 8ο μέχρι τον 5ο αιώνα π.Χ., τα νησιά γνώρισαν ιδιαίτερη ακμή στην οικονομία, το εμπόριο, τα γράμματα και τις τέχνες.
Σοφοί, όπως ο Πιττακός, ένας από τους επτά σοφούς της αρχαιότητας,
Ποιητές, όπως η Σαπφώ, ο Αλκαίος, ο Όμηρος (κατά μία εκδοχή γενέτειρά του ήταν η Χίος), ο Λέσχις ο Πυρραίος, ο Τέλεσις ο Μηθυμναίος,
Μουσικοί, όπως ο Αρίων ο Μηθυμναίος, ο Τέρπανδρος ο Αντισσαίος, ο Κοιτίων ο Μυτιληναίος
Φιλόσοφοι και πολιτικοί στοχαστές, όπως ο Πυθαγόρας ο Σάμιος, ο Θεόφραστος ο Ερέσιος, Φανίας ο Ερέσιος, Κράτιππος ο Μυτιληναίος και πολλοί άλλοι κατάγονται από τα νησιά του Βόρειου Αιγαίου, όπου και μεγαλούργησαν."